دوشنبه 08 آبان 1396
گزارش نشست تخصصی« بحران موشکی کُره شمالی و شورای امنیت سازمان ملل متحد»

گزارش نشست تخصصی« بحران موشکی کُره شمالی و شورای امنیت سازمان ملل متحد»

تهیه و تنظیم: مُنا کربلایی امینی، سحرتفرشی

نشست «بحران موشکی کُره شمالی و شورای امنیت سازمان ملل متحد» در تاریخ ١٥ شهریور ماه ١٣٩٦ توسط انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.

در این نشست ابتدا خانم دکتر مصفا رییس انجمن، ضمن خوش آمدگویی، به ضرورت و اهمیت برگزاری این نشست در این مقطع زمانی اشاره نمودند.ایشان همچنین از آقای دکتر بهزاد شاهنده متخصص مسلم آسیای شرقی که برای اولین بار در انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد حضور پیدا می کردند سپاسگزاری ویژه به عمل آوردند.

پس از ایشان جناب آقای دکتر بهزاد شاهنده، استاد دانشگاه تهران، مطالبی را در خصوصِ موقعیت جغرافیایی اقتصادی و سیاسی کره شمالی، جنگ میان دو کره، موافقت نامهء منعقده میان این دو کشور و وضعیت کنونی کره شمالی ارائه فرمودند و تصاویر مرتبط با این بحث را با حاضرین در جلسه به اشتراک گذاشتند.

ایشان در ابتدا به شرح موقعیت جغرافیایی و تاریخی کره پرداختند و فرمودند: بعد از جنگ جهانی دوم و خروج ژاپن از کشور کره که ٣٥ سال تحت استثمار ژاپن قرار داشته است، در نهایت در سال ١٩٤٥ به دلیل شکست ژاپن در جنگ جهانی دوم خاک این کشور را ترک میکند. مدار ٣٨ درجه را دو سرهنگ امریکایی به عنوان  مرزی  بین  دو کشور کره کشیدند.کره شمالی ١٢٠ هزار کیلومتر مربع مساحت دارد و حدود ٥٦ درصد از کل خاک کره (قبل از تقسیم) در خاک کره شمالی قراردارد.

کره شمالی با سه کشور مرز خاکی در حدود ١٦٤٠ کیلومتر دارد که از این میزان  حدود ١٤٥٠ کیلومتر مرز با کشور چین است و١٧/٥ کیلومتر با کشور روسیه و حدود ٢٥٠ کیلومتر با کشور کره  جنوبی مرز مشترک دارد.مدار ٣٨ درجه به منطقه DMZ معروف است که غیر نظامی بوده و بین دو کشور کره شمالی و جنوبی مشترک است و ٢٥٠ کیلومترطول و ٤ کیلومتر عرض دارد و نیروهای امریکایی و کره ای در این منطقه به نگهبانی مشغولند.

وی در ادامه افزود:  بین دو کره تفاوتهای زیادی از جهات گوناگون وجود داردکه اگر این تفاوتها کم نشود تنش در این منطقه همچنان باقی خواهد ماند.جمعیت کره شمالی ٢٥ میلیون نفر و کره جنوبی ٥١ میلیون نفر است و تولید ناخالص کره شمالی ٤٠ میلیارد دلار و کره جنوبی حدود  ٢ تریلیون و صد میلیارد دلار است و این نشان دهنده فاصله زیاد اقتصاد این دو کره از یکدیگر است.در امد رسانه کره شمالی ١٨٠٠ دلار و جنوبی ٣٩٠٠ دلار است.کره جنوبی یازدهمین قدرت اقتصادی جهان است و عضو باشگاه کشور های ثروتمند جهان است و به وسیله نیروهای  امریکایی کاملا از ان حفاظت می شود.

این دو کره در حدود سال ١٩٤٨ تأسیس می شوند که در این زمان نیروهای امریکایی و روسی خاک شبه جزیره کره را ترک نمودند.در سال ١٩٥٠ کره شمالی به کره جنوبی حمله می کند و امریکا تمام تلاش خودِ را در سازمان ملل می نماید تا نیروهای به کره اعزام کند و ١٦ کشور مشغول جنگ با کره شمالی می شوند و در نهایت کره شمالی را تا حدودی به عقب می رانند و حدود سه سال (١٩٥٠ الی ١٩٥٣) جنگ در این منطقه ادامه می یابد و در نهایت در سال ١٩٥٣ قرارداد آتش بس منعقد می شود.

در آن زمان در کره جنوبی یک نظام اقتدار طلب حاکم می شود و ژنرال پارک چون هی از این اقتدار طلبان بوده اند که از سال ١٩٦١ الی ١٩٧٩ بر ان حکومت کرده و اما در نهایت ترور می شود.در این دوره پایه های قدرت کره جنوبی فعلی شکل میگیرد و او را پدر دموکراسی جمهوری کره می دانند زیرا پایه های صنعتی شدن را در این کشور ریخت که در نهایت منجر به پیشرفت اقتصادی و دموکراسی این کشور شد.در حالیکه در کره شمالی قدرت انحصارا در دست یک خانواده قرار داشته و هم اکنون اقای کیم جونگ آن رهبر این کشور میباشد.

ایشان در ادامه فرمودند: مشکل اصلی و بحران کره شمالی این است که از نظر اقتصادی در وضعیت بسیار نامناسب قرار دارد و از طرفی هیچ یک از همسایگان دو کره به ویژه کشور ژاپن خواستار یک کره متحد نیستند و اگر کره متحد شکل گیرد بلاشک حکومت کره جنوبی در ان مستقر خواهد شد و در این صورت در مرز کره متحد، آمریکایی های مستقر در کره هم مرز چین خواهند شد که این موضوع برای چین غیر قابل تحمل خواهد بود.

موضوع قابل توجه این است که؛ اولین آزمایشهای انفجارها اتمی در سال ٢٠٠٦ و سپس ٢٠٠٩ در کره شمالی صورت گرفت که قدرت تخریب بمب های ازمایش شده پنج برابر قدرت تخریبی بمب هایی است که بر ناکارامد و هیروشیما زده شد.

در پایان اقای دکتر شاهنده خاطر نشان فرمودند: آنچه که خط قرمز نیروهای آمریکایی میباشد، این است که کره شمالی به این توان برسد که بتواند کلاهک های هسته ای را روی موشک های قاره پیمای خود نصب کند و در مرحله بعد بمب هیدروژنی مورد نظر انها پَس از خروج از جو مجددا بتواند به داخل جو بازگردد و به منطقه مورد نظر انها اصابت کند؛ که کره شمالی هنوز به  این توان نرسیده و این همان خط قرمزی است که توسط امریکا ترسیم شده و اگر چنین توانی در کره شمالی ایجاد شود آمریکا در هیچ صورتی تحمل نخواهد نمود و به همین جهت کوچکترین اتفاقی در این منطقه می تواند بسیار حساسیت برانگیز باشد. در پایان اقای دکتر شاهنده با به اشتراک گذاشتن تصاویری از کره شمالی به سخنان خودِ پایان  دادند.

در ادامه دکتر محسن عبدالهی، دانشیار دانشگاه شهید بهشتی، در سه محور سخنرانی خود را ارایه نمودند.

محور اول: تحولات سیاسی-حقوقی شبه جزیره کُره

ایشان در این بخش پس از بررسی اجمالی تاریخچه ی کره شمالی، ابتدا به Moratorium کره که در فوریه ۱۹۹۹ در خلال مذاکرات، برای نشان دادن حسن نیت خود اعلام نمود، اشاره کردند که این اقدام منجر به ایجاد وقفه ای در انجام آزمایش های موشکی و اتمی کره شد. پس از آن خروج کره شمالی از NPT، راه اندازی غار نیروگاه آب سنگین کره و  مذاکرات کره و ایالات متحده و شورای امنیت را طی سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۶ بررسی کردند.

ایشان اضافه کردند که کره از سال ۱۹۸۴ تا کنون ۱۷۴ آزمایش موشکی انجام داده است، که شش آزمایش موشکی بالستیکی آن بین قاره ای بوده، ۱۳ مورد آن میانبرد دور زن هست که بین ۳۰۰۰ تا ۵۵۰۰ کیلومتر را میپیماید و به راحتی می تواند گوآم را هدف قرار دهد و همچنین می تواند حاشیه ی ۵۰۰۰ کیلومتری کره را هم موردهدف قرار دهد. ۳۱ آزمایش میانبرد بین ۱۰۰۰ تا ۳۰۰۰ کیلومتر است و الباقی آنها کروز و موشک های کوتاه برد بوده است.

در نتیجه گیری این بخش تاکید کردند که تقریبا به موازات هر آزمایش هسته ای کره، یک قطع نامه صادر شده است.

محور دوم: قطع نامه های شورای امنیت در خصوص آزمایشات هسته ای و موشکی کُره شمالی

ایشان در این بخش متذکر شدند که تا کنون شورای امنیت ۱۹ قطع نامه در مورد کره صادر کرده است، که ۹ مورد آن قطع نامه های مهمی هستند که با محکومیت و تحریم همراهند و ۱۰ مورد دیگر بیشتر در مورد نظارت بر قطعنامه های قبلی هستند و فعالیت های کمیته و پنل کارشناسان را تمدید میکنند.

۹ قطعنامه تاحدودی نرماتیو هستند چون در آنها محکومیت و باید می بینیم، که یک سلسله دستوراتی را شورای امنیت به کره می دهد، تحریم هایی را وضع می کند و برای سایر دولت ها هم تعهداتی را برای اجرای تحریم ها وضع میکند.

ایشان این ۹ قطع نامه را مورد بررسی قرار دادند:

قطعنامه ۸۲۵ ، قطع نامه ۱۹۶۵، قطع نامه ۱۷۱۸، قطعنامه ۱۷۸۴، قطع نامه ۲۰۸۷، قطع نامه ۲۰۹۴ ، قطع نامه ۲۲۷۰، قطعنامه ۲۳۲۱،  قطعنامه ۲۳۷۱

و سپس مباحث عمومی و مشترک این قطعنامه ها را مورد بررسی قرار دادند:

تمامی این قطع نامه ها با اجماع تصویب شده است. جالب است که کشور روسیه که همیشه پشت کره شمالی هست در تمامی قطع نامه ها نظر مثبت داده و این نشان دهنده یک پیام مشترک هست که همه این کشورها حاضر نیستند کره یک قدرت اتمی باشد.

جز قطعنامه پنجم ۲۰۸۷ که مربوط به فعالیت های ماهواره ای هست، تمامی قطع نامه ها با ارجاع صریح به فصل ۷ صادر شده است.

در تمامی قطع نامه ها فعالیت های کره شمالی چه موشکی و چه هسته ای تهدیدی علیه صلح و امنیت بین المللی در نظر گرفته می شود.

تمامی قطعنامه ها با محکومیت شروع می شوند و یا حتما بندی در مورد محکومیت در آنها وجود دارد.

در تمامی آنها تحریم های پولی، بانکی، مالی و دیپلماتیک اعمال شده است.

همه ی این قطعنامه ها خواستار توقف و تعویق فعالیت های هسته ای هستند.

در این قطع نامه ها از کره خواسته می شود که از درخواست خود برای خروج از NPT تجدید نظر کند.

همچنین کره به رعایت قطع نامه های سابق و به Moratorium که در سال ۱۹۹۹ صادر کرده است، فراخوانده می شود.

این قطع نامه ها دو نهاد را هم ایجاد می کنند. نهاد کمیته ناظر بر اجرا که به موجب قطعنامه ۱۷۱۸ ایجاد میشود و تشکیل پنل کارشناسان  که به موجب قطع نامه ۱۷۸۴ ایجاد شده است.

محور سوم: تحلیل عملکرد شورای امنیت و تحولاتی که بر حقوق بین الملل برجای خواهد گذاشت

ایشان این محور را با این سوال آغاز کردند که آیا موشک های بالستیکی در حقوق بین الملل مشروع هستند؟

و در پاسخ فرمودند که هر حقوقدان یک متدولوژی خاصی در پاسخ به این قضیه انتخاب میکند. حقوقدانان پوزتویست و افرادی که بیشتر به اراده دولت ها نگاه می کنند، همان متدولوژی که دیوان بین المللی دادگستری از لوتوس شروع کرده را دنبال میکنند. یعنی میگویند آیا قاعده ی ممنوع یا محدود کننده ای در حقوق بین الملل وجود دارد یا خیر. یعنی اصل را بر اباحه می گذارند و دنبال ممنوعیت می گردند. همان کاری که دیوان در قضیه سلاح های هسته ای انجام داد. فرض بر این است که این کار مجاز است مگر اینکه دولت ها در کنوانسیون ها و عرف ها و یا در چهارچوب اصول کلی حقوق استفاده از این سلاح ها را منع کرده باشند. طبیعیست که اگر ما نتوانیم ممنوعیتی را ایجاد کنیم اصل بر جواز سلاح بالستیکی است.

اگر بخواهیم به دنبال قاعده ای خاص باشیم، یک قاعده خاص تخصصی در مورد موشک های بالستیک در حقوق بین الملل پیدا نمیکنیم، یعنی یک معاهده ای که چند جانبه باشد و به موشک های بالستیکی اختصاص داده شود. چنین چیزی وجود ندارد هر چند که می شود با قواعد عمومی حقوق بین الملل مثلا از IHL یا قواعد مربوط به فعالیت های فضایی یا هوانوردی قواعدی را پیدا کرد. ولی سندی که مشخصا سلاح های بالستیک را مورد بحث قرار داده باشد در حقوق بین الملل وجود ندارد.

ایشان در ادامه معاهدات دو جانبه ی بین کره و ایالات متحده، موافقت نامه سالت ۲ و موافقت نامه استارت و موافقت نامه ۱۹۸۸ را مورد بررسی قرار دادند.

و در نتیجه گیری فرمودند که ما در حقوق بین الملل قاعده مشخصی که آزمایش، تحصیل و یا استفاده از موشک ها را منع کرده باشد در دست نداریم و چنین آزمایش هایی در حقوق بین الملل ممنوع نیستند. اما نکته حائز اهمیت اینجاست، در جایی که کشوری مظنون به فعالیت های حساس و تحریک آمیز هسته ای هست، آن دولت از آزمایش این موشک ها هم منع میشود. این مهمترین ره آورد قطعنامه های تحریمی علیه کره است. در واقع این زنگ نواخته می شود که دولتی که دارای فعالیت اتمی ممنوعه است از انجام آزمایش های موشکی هم منع میشود و به نظر من قدر متیقن میتوانیم بگوییم این تعهد را شورای امنیت در حال حاضر با قطع نامه های خود در این زمینه ایجاد کرده است.

در پایان جلسه پرسش و پاسخ برگزار شد.

گزارش نشست تخصصی« بحران موشکی کُره شمالی و شورای امنیت سازمان ملل متحد»
گزارش نشست تخصصی« بحران موشکی کُره شمالی و شورای امنیت سازمان ملل متحد»

گزارش عملکرد انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد در سال ۱۳۹۴ بر روی وبگاه انجمن قرار گرفت



مطالعه نمایید