آخرین مطالب

سه شنبه 29 اسفند 1396
گزارش همایش سالانه انجمن: «نقش دبیرخانه و دبیرکل در تحقق اهداف منشور ملل متحد»

گزارش همایش سالانه انجمن: «نقش دبیرخانه و دبیرکل در تحقق اهداف منشور ملل متحد»

 

تهیه و تنظیم:

نفیسه اسدپور - سحر تفرشی

 

همایش سالانه انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد با همکاری مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد با عنوان «نقش دبیرخانه و دبیرکل در تحقق اهداف منشور ملل متحد» در روز یکشنبه ۲۰ اسفند ماه ۱۳۹۶ در خانه اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.

 

در ابتدا پس از خوش آمدگویی دکتر پوریا عسکری (دبیرکل انجمن)، پنل اول نشست با سخنان دکتر غلامحسین دهقانی (معاون امور حقوقی و بین المللی وزارت امورخارجه) آغاز شد. ایشان با اشاره به اهداف چهارگانه منشور و اهمیت این اهداف، به نقش مهم دبیرکل و دبیرخانه در اجرای این اهداف پرداختند و با توجه به این اهمیت، پرداختن به نقش دبیرخانه را در مطالعات و پژوهش‌ها مغفول دانستند. دکتر دهقانی در ادامه نقش دبیرخانه را در مبناسازی برای مذاکرات و شکل گیری اسناد، مهم دانستند و اظهار داشتند دبیرخانه گاهی حتی دولت‌ها را نیز هدایت می‌کند.

در راستای این اهمیت، ایشان به علاقه­ دولت‌ها به وارد کردن افراد خود به دبیرخانه اشاره کردند و علت آنرا به سبب تاثیر افراد در عملکرد دبیرخانه دانستند که حتی برخی اوقات افراد می‌توانند مسیر تصمیم‌گیری‌ها را تغییر دهند و لذا هر کشوری که بیشتر در این سازمان‌ها و مشخصا در دبیرخانه نقش داشته باشد، می‌تواند اطلاعات بهتر و سریع‌تری بگیرد و همینطور تاثیرگذاری کشورها را در تصمیم‌گیری‌ها افزایش ‌دهد.

در پایان ایشان به اهمیت شخص دبیرکل پرداختند و با نام بردن از برخی دبیرکل‌های قوی مانند کوفی عنان و خاویر پرز دکوئیار و یا پتروس پتروس غالی، اشاره کردند که برخی دبیرکل‌ها نقشی بیشتر از یک بروکرات بازی می‌کنند و برخی مانند کورت والدهایم تا انتها یک بروکرات باقی می‌مانند.

 

سخنران بعدی، خانم دکتر ماریا دوتسنکو، رئیس مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد در تهران، ابتدا مراتب تبریک خود را جهت اخذ مقام مشورتی انجمن در اکوسوک ابراز نمودند و سپس سخنرانی اصلی خود را با محوریت نقش دبیرکل در اجرای منشور آغاز کردند: دبیرکل صاحب یکی از کلیدی‌ترین نقش­ها در سازمان ملل متحد است و نقش او در پیشبرد حقوق بین الملل موثر است. همچنین به نقش ایران در تاسیس سازمان ملل اشاره کردند. در ادامه به نحوه انتخاب دبیرکل و وظایف و مسئولیت­های ایشان پرداختند که از جمله­ی آن امر میانجی­گری است. همچنین ایشان خاطر نشان کردند مجموعه ای از ملاقات­های مقامات ایرانی با ارکان ملل متحد در حال جمع آوری است و در ادامه اشاره فهرست‌وار به این ملاقات ها داشتند.

 

در ادامه کلیپی از فعالیت های 9 دبیرکل سازمان ملل متحد پخش شد.

 

قسمت بعدی برنامه با مدیریت خانم شهناز نیک انجام استاد دانشگاه (همسر استاد هوشنگ مقتدر) و دبیری خانم سحر تفرشی آغاز شد. سپس دکتر نسرین مصفا استاد دانشگاه تهران و رییس انجمن در آغاز کلام خود در تکریم اصالت علم و اخلاق از دکتر هوشنگ مقتدر عضو دیرینه­ی انجمن یاد نموده و از تلاش­های دلسوزانه­ی ایشان در راه آموزش حقوق بین الملل یادکردند. سپس سخنرانی خود را با بررسی عملکرد دبیران کل سازمان ملل متحد شروع نمودند: دو محور مورد تمرکز سازمان ملل در سال های اخیر مبارزه برای استقلال این نهاد و تلاش برای اصلاح ساختار آن بوده است. دبیرخانه یادگار بخش اداری جامعه ملل است که از آن زمان رفته رفته مورد تحول و پیشرفت قرار گرفته است. دبیران کل نیز در این تحول نقش اساسی داشتند. هر یک طرح هایی برای اصلاحات سازمان ملل متحد داده اند که از آن جمله میتوان به موارد ذیل اشاره کرد: خاویر پرز دکوئیار چالش چند جانبه گرایی، داگ همرشولد طرح انتخاب، کوفی عنان طرح پیشگیری، بانکی مون طرح دیپلماسی پیشگیرانه و آقای گوترش پارادایم مدیریت جدید را مطرح کردند.

مدت هاست سازمان ملل بر بحث پاسخگویی دبیرکل تاکید میکند. در این راستا می توان به قطعنامه 260 اجلاس 60 مجمع عمومی و قطعنامه 266 که متمرکز بر بحث مسئولیت بیشتر دبیرکل است اشاره نمود.

 

قسمت دوم نشست با مدیریت دکتر فریده شایگان و دبیری خانم منا کربلایی امینی برگزار شد.

ابتدا دکتر جمشید ممتاز استاد دانشگاه تهران، اقدامات دبیرکل سازمان ملل متحد در مقابله با تروریسم را مطرح کردند. ایشان دلایل الزام فعالیت دبیرکل در مقابله با تروریسم را بررسی کردند. ابتدا بر قطعنامه 4960 در تاریخ 1994 تاکید کردند که بر وظیفه ی دبیرکل در مقابله با تروریسم اشاره کرده، سپس بیان نمودند که دبیر و دبیرخانه خود بارها قربانی عملیات تروریستی بودند و بر ترور کنت برنادوت اشاره کردند. از اوایل دهه 90 نیروهای حافظ صلح هم مورد هدف تروریسم قرار می گرفتند که سبب شد در سال 1994 به ابتکار دبیرخانه کنوانسیونی برای مقابله با عملیات خشونت آمیز برای حمایت از کارکنان سازمان ملل متحد به تصویب مجمع عمومی برسد.

ایشان در ادامه بر دو محور اشاره کردند: 1. فعالیت­های دبیرکل و دبیرخانه در قبال شورای امنیت در مقابله با ترور و تروریسم در مقام دفتر اداری است. 2.  فعالیت­های دبیر کل و دبیرخانه در مورد فعالیت های مجمع عمومی پا را فراتر میگذارند و در حکم یک اتاق فکر می شود.

دکتر فریده محمدعلی پور استادیار دانشگاه خوارزمی، در مقاله مشترک با خانم مریم زارع محمدی کارشناسی ارشد روابط بین الملل، بیان نمودند که عملیات حفظ صلح به صورت فرآیندی چند وجهی و پیچیده درآمده که طیف وسیعی از دستاوردها اعم از تلاش برای استقرار حاکمیت قانون، حمایت از حقوق بشر، اصلاحات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی را به ارمغان آورده است. همچنین پایان نظام دو قطبی، سازمان ملل را به انعقاد موافقت نامه­های جامع صلح بین طرفین درگیر سوق داده است. ایشان در ادامه نقش دبیر کل را در عملیات حفظ صلح و همچنین انتقادات وارد بر عملکرد دبیران کل را مطرح کردند و نقش کوفی عنان را در قضیه­ی کوزوو مورد بررسی قرار دادند.

در ادامه دکتر پوریا عسکری استادیار دانشگاه علامه طباطبایی، سخنرانی خود را با موضوع نقش دبیرکل در ترویج و حمایت از حقوق بشر طرح نمودند: با توجه به مجموع گزارش­های دبیران کل میتوان به این نتیجه رسید که دبیرکل و دبیرخانه میتوانند در حوزه حقوق بشر نقش نظارتی و هنجاری داشته باشند. گزارش­های دبیرکل به شورا یا مجمع در دو حالت است که یا روی یک موقعیت یا کشور خاص متمرکز است یا موضوعاتی خاص را مطرح میکند، مانند خشونت جنسی علیه زنان یا تروریسم.

ایشان در ادامه اشاره کردند که قسمتی از دبیرخانه به Legal Division اختصاص دارد. در بحث کار سازمان ملل در مورد حقوق بشر اخیرا دبیرکل در حال بهم ریختن متد جاری است. از سال 2000 به بعد موضوع مسئولیت حمایت در کانون توجه قرار گرفت. این موضوع بر مبنای ری اکشن مسلحانه جامعه بین المللی برای واکنش به نقض سیستماتیک حقوق بشر بود. اما این گفتمان توسط دبیرکل امروز تغییر کرده و وزن ری اکشن به نسبت وضع بازدارندگی تغییر پیدا کرده است. همچنین باید اذعان داشت که گفتمان Peace keeping  امروزه جای خود را به Peace making  داده است. به جای نقش واکنشی باید در قالب عدالت ترمیمی فضا را به گونه ای تغییر دهیم که از صلح به صلح پایدار برسیم.

سخنران بعدی دکتر هیلدا رضائی، استادیار دانشگاه آزاد، سخنرانی خود را با عنوان نقش دبیرکل در حمایت از غیرنظامیان با تاکید بر مخاصمات مسلحانه داخلی ایراد کردند. ایشان با بررسی جنگ های داخلی در طول تاریخ، بر نقش حمایتی دبیرکل با ارایه­ی گزارش و توصیه نامه­ها به شورای امنیت و مجمع عمومی و در پی آن صدور قطع نامه­ها و تشکیل دادگاه­های کیفری بین المللی و ایجاد مسئولیت کیفری برای جنایتکاران اشاره کردند. ایشان بیان داشتند که کشتار غیر نظامیان در دهه های اخیر در مناطقی همچون رواندا، سیرالئون، سودان جنوبی، کنگو بیانگر این قضیه می باشد که سازمان ملل متحد با وجود حمایت از غیر نظامیان در کنوانسیون های بین المللی نتوانسته است در حمایت از آنان به موفقیت مطلوبی دست یابد.

 

پنل سوم با ریاست دکتر آرامش شهبازی و دبیری خانم نفیسه اسدپور به انجام رسید.

سخنران اول، آقای کوروش احمدی دیپلمات وزارت امور خارجه و عضو سابق نمایندگی ایران در سازمان ملل متحد، دور اخیر انتخابات دبیرکل برای انتخاب آقای گوترش را با بررسی بند 97 منشور مورد بررسی قرار دادند: این دوره از نظر شفافیت و نقش مجمع عمومی و جامعه بین الملل مدنی کاملا متمایز از ادوار گذشته بود. در ابتدا رای گیری غیر رسمی در مجمع انجام شد که دریابند نظر مجمع به کدام گزینه ی انتخاباتی نزدیک تر است. در دسامبر 2015 مجمع عمومی قطعنامه 312/69 را صادر کرد که به انتخاب دبیرکل اشاره دارد. در این قطع نامه از کشورها دعوت شده تا نامزد­های مورد نظر خود را اعلام کنند که پیش از آن چنین روندی وجود نداشت. ایشان در ادامه نشست­های مختلف و جلسات پرسش و پاسخ نامزدهای دبیر کلی را تعریف نمودند.

دکتر علی ‌اشرف نظری، دانشیار روانشناسی سیاسی دانشگاه تهران بحث شخصیت شناسی اجتماعی و سیاسی را مطرح کردند: در حوزه مطالعه شخصیت شناسی افراد سیاستمدار بیوگرافی روانشناختی، تحلیل رفتارها، سبک فردی و عدم قرار دادن شخصیت ها در قالب های پیش ساخته باید مورد توجه قرار گیرد. در مطالعات شخصیت باید بر ویژگی­های خلقی رهبران تاکید کرد یا موقعیت؟ نگرش فرد گرا خلق گرا تصمیمات شخصیت­های سیاسی را با بررسی ریشه­ی گذشته و حال آنها بررسی میکند. ایشان در ادامه بر روی رفتارهای سیاسی پترس غالی و کوفی عنان مطالعه تطبیقی انجام دادند. این دو شخصیت بر اساس مولفه های اصلی شخصیت مصالحه کار یعنی میزان برقراری ارتباط با دیگران، سطح پیچیدگی فکری شناختی، احساس ملی گرایی و ... برای کنترل رویدادها مورد مقایسه قرار گرفتند.

خانم نازنین قائم مقامی کتابدار مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد در تهران، در خصوص اداره اطلاعات همگانی ملل متحد نکاتی را بیان فرمودند: این اداره با تصویب قطع نامه شماره 13 مجمع عمومی در سال 1946 با هدف ارتقای آگاهی بیشتر مردم تاسیس شد. این اداره عملکرد سالانه خود را به کمیته اطلاعات مجمع عمومی اطلاع میدهد و وظیفه دارد اهداف و اقدامات سازمان ملل را اطلاع رسانی کند و حمایت اعضای سازمان را برای سه ستون صلح و توسعه و حقوق بشر جلب کند. اخیرا آقای گوترش پیشنهاد کردند نام این اداره به اداره ارتباطات جهانی تغییر یابد. این اداره از سه بخش ارتباطات استراتژیک، رسانه ها و اخبار، بخش ایجاد دسترسی تقسیم میشود. ایشان در ادامه وظایف و اهداف این سه بخش را بیان کردند.

در ادامه دکتر رضوان باقرزاده، استادیار دانشگاه بوعلی سینا همدان نقش آفرینی دبیرکل سازمان ملل متحد در هنجارسازی بین المللی، چیستی هنجارسازی و پیمایش خلق قواعد حقوقی از آغاز تا کمال یافتگی را بیان نمودند و نظرات دبیران کل ملل متحد در خلق هنجارسازی را مورد بررسی قرار دادند. ایشان اذعان داشتند که تحولات مفهوم قانون سازی و هنجار سازی بین المللی و نقش موثر دبیرکل موجب شده تا دبیرکل از کانال هنجارسازی اعضای جامعه بین المللی را در جهت قانون سازی یاری رساند. از جمله فعالیت­های هنجارسازی دبیرکل می توان به دیپلماسی پیشگیرانه و صلح سازی اشاره نمود.

 

در ادامه ی نشست، مجمع عمومی سالانه انجمن با یاد استاد سید عزت الله عراقی عضو دیرینه­ی انجمن برگزار شد. دبیری جلسه بر عهده خانم میترا دودانگه ای بود. در این بخش گزارش عملکرد سالانه انجمن توسط دکتر نسرین مصفا رییس انجمن قرائت شد، ایشان با اشاره به کسب مقام مشورتی توسط انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد از شورای اقتصادی اجتماعی، خاطر نشان کردند که اعطای این مقام به انجمن باعث پیشبرد آن در پیگیری اهداف و آرمان­های انجمن و بالتبع سازمان ملل متحد می باشد.

پس از آن ترازمالی سالانه انجمن توسط دکتر بهرام مستقیمی خزانه دار انجمن ارایه شد و سپس کلیپ فعالیتهای انجمن در دوره­ی اخیر مجمع عمومی از سال 1395 پخش شد.

در ادامه خانم سحر تفرشی رییس کمیته دانشجویی انجمن ضمن تقدیر از هیئت مدیره انجمن، و بیان فعالیت های کمیته، از دانشجویان دانشگاه های مختلف کشور برای همکاری در کمیته دعوت بعمل آورد. سپس 11 عضو کمیته دانشجویی مورد تقدیر هیئت مدیره­ی انجمن قرار گرفتند.

 

پنل چهارم با ریاست خانم دکتر فاطمه کیهانلو و دبیری سرکار خانم مهسا فرحان به انجام رسید.

موضوع سخنرانی دکتر عباس ملکی، استاد دانشگاه شریف، حول محور روان‌شناسی سیاسی رفتار دبیرکل در طول جنگ ایران و عراق بود. ایشان به قطعنامه ۵۹۸ اشاره نمودند که این قطعنامه یک سال دیرتر توسط ایران پذیرفته شد. دکتر ملکی با ارائه توضیحات از روند مذاکرات و فعالیت­های ستاد سیاسی جنگ تحمیلی از چگونگی تعامل دبیرکل وقت آقای دکوئیار با مقامات ایران و عراق سخن گفتند. یکی از نکات مهم در این راستا حمله عراق پس از پذیرش قطعنامه توسط ایران بود. واکنش دبیرکل در این هنگام همراه با تأمل بود. عباس ملکی خاطر نشان کرد که ویژگی‌های دبیرکل وقت، شامل صبر، وقار و طمأنینه، علاقه به ورزش و ادبیات و توجه به آداب دیپلماتیک در کنار امور غیر رسمی بود. همچنین دکوئیار در قضیه قبرس معتقد بود که تا هنگامی که رابطه دوستانه به معنای واقعی شکل نگیرد امور دیپلماتیک پاسخ نخواهد داد. البته شخصیت ایشان همراه با انتقاداتی بوده است که در مقاله به آن اشاره شده است.

 

سپس نوبت به سخنرانی دکتر بهرام مستقیمی، استادیار دانشگاه تهران با موضوع تأثیر قضایای ایران در شورای امنیت و اختیارات و اجرای وظایف دبیرکل رسید.

قضایایی که در شورای امنیت در ارتباط با ایران مطرح شده مجموعا هشت موضوع است که چهار موضوع آن مورد توجه قرار گرفت. ۱. ادامه حضور نیروهای شوروی در ایران پس از پایان جنگ جهانی دوم. ۲. ملی کردن نفت ۳. آینده بحرین ۴. جنگ ایران و عراق.

از مجموع مواد مربوط به دبیرکل، ماده ۹۸ منشور، ماده ۹۵ قواعد دیوان و مواد ۳، ۶ و ۲۲ آیین کار شورا اهمیت دارد. اینها در دو مقوله جای می‌گیرد: اول گسترش اختیارات دبیرکل در تحول مقررات و دوم گسترش اختیارات فرا مقرراتی است. ایشان پس از بررسی قضایا و مقایسه نقش دبیران کل در این قضایا این‌گونه نتیجه گیری نمودند که خرق عادت در عملکرد دبیران کل کاملاً مشهود بوده و بعضا موجب رویه سازی شده است.

 

سخنران بعدی جناب آقای دکتر سید قاسم زمانی، دانشیار دانشگاه علامه طباطبایی با موضوع نقش دبیر کل در مقابله با کاربرد سلاح های شیمیایی در جنگ ایران و عراق بودند.

حدود سی سال از پایان جنگ ایران و عراق می‌گذرد اما اثرات سلاح شیمیایی همچنان ادامه دارد. در فضایی که عراق برای موفقیت در جنگ از هیچ روشی برای پیروزی امتناع نمی‌کرد و در عین حال بی اعتمادی ایران به شورای امنیت و رد تمامی قطعنامه ها به جز قطعنامه ۵۹۸ موجب شد دبیرکل تا حدودی مورد اعتماد ایران قرار گیرد.

طبق ماده ۹۹ منشور دبیرکل اختیار دارد توجه شورای امنیت را به مسائل مخاطره آمیز در خصوص صلح و امنیت بین المللی جلب کند. در مورد کاربرد سلاح های شیمیایی دبیرکل وقت دکوئیار ابتکاراتی از خود به خرج داد: اول محکومیت کاربرد سلاح‌های شیمیایی، دوم اعزام هیأتهای کارشناسی و سوم درخواست از روسای جمهور ایران و عراق بود. ابتکار سوم که اندکی شخصی بود شامل طرحی بود که با امضای آن پای بندی طرفین به پروتکل ۱۹۲۵ ژنو مورد تصدیق قرار گرفت. جنگ ایران و عراق از حیث شناسایی صلاحیتهای دبیرکل در مجموع اثر مثبتی داشته است هرچند که آثار جنگ به هیچ وجه قابل جبران نیست. در نهایت ایشان اینگونه جمع بندی کردند که اولا نفس کاربرد سلاح شیمیایی عامل به مخاطره انداختن صلح و امنیت بین المللی است. ثانیا صلاحیت دبیرکل برای بررسی کاربرد سلاح شیمیایی بر صلاحیت ضمنی و کلی ایشان مبتنی است. ثالثا کنواسیون منع استفاده از سلاح های شیمیایی حاصل شفاف سازیهای دبیر کل در این راستاست. و در آخر دبیر کل محور همکاریهای بین المللی جهت جلوگیری از استفاده از سلاحهای شیمیایی بوده است.

 

سخنران چهارم دکتر سیروس فیضی، استادیار دانشگاه تهران با موضوع خاویر پرز دکوئیار، دبیرکلی برای صلح و عدالت؛ نمونه مطالعه جنگ ایران و عراق ایراد سخنرانی نمودند. ایشان خاطر نشان نمودند که قطعنامه ۵۹۸ بر مبنای طرح ۸ ماده ای دبیرکل وقت بوده است. تا پیش از این ایران تنها قطعنامه ها را محکوم می‌کرد. اما بخشی از این قطعنامه ها فرصتی برای ارتقاء دیپلماسی کشور بوده است. دبیرکل شخصیتی توانا و برجسته و به دنبال صلح و عدالت بودند. طبق اعتقاد دکوئیار، دبیرکل وجدان جامعه بین المللی قلمداد می‌شود.

 

آخرین سخنران این پنل جناب آقای دکتر ستار عزیزی، دانشیار دانشگاه بوعلی همدان مقاله مشترک خود را با آقای ابراهیم رستمی زاده، کارشناسی ارشد حقوق بین الملل دانشگاه تهران با موضوع بررسی نقش دبیر کل و دبیرخانه ملل متحد در حفظ و پویایی برجام ارایه کردند.

ایشان عنوان کردند که برجام به عنوان سندی موفق جهت رفع تحریم­ها می باشد و در عین حال موجب تغییر فضای حاکم شده است. دبیرکل جدید تلاش­هایی برای حفظ برجام داشته است. از زمان روی کار آمدن ترامپ، آقای گوترش از برجام در طی گزارش­های خود حمایت کرده است و همچنین اخیرا گوترش علاوه بر مهر تایید بر اجرای برجام تاکید زیادی بر منافع اقتصادی ملموس برجام کرده است. اما آیا دبیرکل می‌تواند در برجام نقشی بیش از این داشته باشد؟ پاسخ کمی دشوار است. اما شاید بتوان گفت که می‌تواند در هیئت مشورتی سه نفره نقشی ایفا کند اما به صورت رسمی در برجام نقشی برای وی تعریف نشده است.

 

در پایان همایش آقای دکتر بیگ زاده استاد دانشگاه شهید بهشتی، کلیه­ی مباحث نشست را مورد جمع بندی قرار دادند. ایشان اذعان نمودند که دبیرکل صرفا وظایفی را که سایر ارکان از وی خواستارند به انجام می‌رساند و خود چندان نقش عمیقی ایفا نمی‌کند. البته مجموع اشتغالات دبیرکل را می‌توان در دو محور خلاصه کرد یکی مبنای معاهداتی و دیگری مبنای عرفی و ضمنی نقش و اشتغالات دبیرکل.

در خصوص مبنای نقش و اشتغالات دبیرکل منشور ملل متحد باید گفت که منشور مواد کمی را به موضوع دبیرکلی اختصاص داده و شاید بی توجهی به دبیرخانه و دبیرکل را با دو دلیل می ‌توان ریشه یابی کرد. اول کوتاه بودن مدت زمان کنفرانس سانفرانسیسکو و دوم ترس کنفرانس مذکور در خصوص ایجاد بحث در مورد صلاحیت­های دبیرکل که ممکن است مسائل سیاسی جدید را ایجاد کند. ایشان خاطر نشان کرد که کنفرانس سانفرانسیسکو ارزیابی دقیقی از نقش دبیرکل نداشته است.

مواد ۹۷ تا ۱۰۱ منشور حاوی نحوه انتخاب دبیرکل، وظایف و اختیارات وی و مدیریت منابع انسانی است. ایشان در ادامه با بررسی موشکافانه در خصوص سخنرانی­های به عمل آمده و مثال از نحوه انتخاب دبیرکل­های گوناگون به مستندات قانونی و عرفی نقش و اشتغالات دبیرکل پرداختند. البته به گفته ایشان دبیرخانه نارسایی هایی نیز دارد که از آن جمله انسداد دبیرخانه جهت صدور قطعنامه­ها می‌باشد.

ایشان در ادامه به بررسی اختیارات دبیرکل پرداختند و از جمله آن ماده ۸منشور را مدنظر قرار دادند. به طور کلی این ماده اشاره مستقیم به دبیرکل ندارد اما دبیرکل باید تلاش­هایی می‌کرد تا توازن جنسیتی در سطح تصمیم گیرندگان ملل متحد رعایت کند و این امر انتقادات حقوقدانان فمینیستی را موجب شده است. دکتر بیگ زاده در ادامه به اختیارات ضمنی دبیر کل اشاره کردند و آن را امکانی جهت توسعه نقش و اشتغالات دبیر کل دانستند. برای مثال گزارش ۲۰۰۵ کوفی عنان از جمله گزارش­های هنجارساز دبیر کل بود. همچنین استفاده از روشهای مسالمت آمیز سیاسی یا غیر حقوقی از جمله نقش­های ضمنی دبیرکل می‌باشد. برای مثال می‌توان به میانجی گری دکوئیار در جنگ ایران و عراق اشاره کرد.

در پایان ایشان اشاره کردند که مهمترین چالش دبیرکل در حال حاضر، حاکمیت قانون در سازمان ملل می‌باشد و دبیرکل در این خصوص باید درایت لازم را داشته باشد. سه تن از دبیران کل تلاش بسیار زیادی در این خصوص کردند که عبارتند از تریگوه لی، داگ همرشولد و پتروس غالی.

اما سوال اصلی این است که چه باید کرد تا دبیرکل نقش موثرتری داشته باشد؟ در پاسخ باید گفت عده­ای معتقدند با ایجاد توازن میان خواست­های کشورها از یک سو و اختیارات دبیرکل از سوی دیگر می‌توان حاکمیت قانون را تحقق بخشیده و فضای پویا ایجاد کرد. اما این روش در دراز مدت نمی‌تواند پاسخگو باشد. زیرا تا زمانی که ارزش بشریت به معنای واقعی نهادینه نشود از دبیرکل انتظاری فراتر از اجرای خواست دیگر نهادها را نمی توان داشت. اما با این حال باید از نقش سنگین دبیرکل در نظم بین المللی تشکر نمود.

 

در پایان سرکار خانم دکتر مصفا، رییس انجمن از همیاری خانه اندیشمندان علوم انسانی و مرکز اطلاعات سازمان ملل متحد و دبیرخانه انجمن و تمامی حضار شرک کننده قدردانی نموده و سال نو را پیشاپیش تبریک گفتند.

 

کمیته دانشجویی انجمن ایرانی مطالعات سازمان ملل متحد



اطلاعات بیشتر