کتایون اشرفی - دانشجوی دکتری حقوق بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی

تحولات چند دهۀ اخیر نشان می‌دهد که میراث فرهنگی دیگر صرفاً بخشی از دارایی یک دولت تلقی نمی‌شود، بلکه به دلیل ارزش جهانی آن، حمایت از آن به یکی از دغدغه‌های جامعۀ بین ‌المللی تبدیل شده است. این تحول، حاصل توسعۀ تدریجی حقوق بین ‌الملل بشردوستانه، حقوق بین‌ الملل کیفری، حقوق بشر و اسناد تخصصی یونسکو است که به‌تدریج نگاه سنتی به «اموال فرهنگی» را به رویکردی مبتنی بر ارزش جهانی و اهمیت فراملی میراث فرهنگی تغییر داده‌اند. در این چارچوب، حمایت از میراث فرهنگی دیگر به آثار و بناهای تاریخی محدود نیست، بلکه آیین‌ ها، سنت‌ ها، دانش بومی و دیگر جلوه‌ های میراث فرهنگی ناملموس را نیز در بر می‌ گیرد؛ عناصری که حافظۀ تاریخی، هویت فرهنگی و تداوم تمدنی ملت ‌ها را شکل می ‌دهند. اهمیت این تحول زمانی آشکارتر می ‌شود که میراث فرهنگی در معرض مخاصمات مسلحانه قرار گیرد. تجربۀ جنگ ‌های معاصر، از تخریب بوداهای بامیان و آثار تاریخی پالمیرا و تیمبوکتو تا خسارات واردشده به میراث فرهنگی در اوکراین، غزه و جنگ ایران در اسفند ۱۴۰۴، نشان می ‌دهد که میراث فرهنگی همچنان یکی از آسیب ‌پذیرترین قربانیان جنگ است.

ادامه مطلب